ترماتودهای خانواده شیستوزوماتیده در عروق خونی انسان و حیوانات زندگی می کنند. انگل ارنیتوبیلارزیا ترکستانیکم یکی از کرمهای خانواده شیستوزوماتیده است که برخی از حیوانات پستاندار را آلوده می کند. با توجه به اینکه اولا محل زندگی میزبانهای واسط گونه های مختلف شیستوزوما در آب های شیرین است و ثانیا از لحاظ شکل ظاهری، سرکر آنها شبیه یکدیگر می باشند، روشهای تشخیصی مطمئن برای شناسایی و تفریق آنها از یکدیگر مورد نیاز می باشد. در این مطالعه یک روش PCR برای تشخیص انگل در حیوانات آلوده تهیه گردیده است. پرایمرهای اختصاصی بر مبنای سکانس منتشر شده این کرم طراحی شده است. ابتدا DNA انگل استخراج و سپس آزمایش PCR بهینه سازی گردید و قطعه ای به طول 724 جفت باز از کرم بالغ تکثیر شد. محصول PCR ابتدا در وکتور pTZ57R/T کلون و سپس تعیین توالی گردید و بدین ترتیب اختصاصی بودن آزمایش مورد تایید قرار گرفت. از تمام بافت های حلزون برای استخراج DNA انگل نیز استفاده شد. برای این منظور از روش Nested-PCR بکمک یک جفت پرایمر استفاده گردید. در این آزمایش قطعه ای بطول 449 جفت باز تکثیر شد و وجود یک حلزون آلوده در مجموعه ای از حلزون های غیرآلوده تشخیص داده شد. توالی به دست آمده به کمک برنامه بلاست نشان داد که این توالی دارای 682 جفت باز در محصول PCR میباشد. این اطلاعات با شماره AY862391 در بانک ژن قابل دسترسی است. نتایج این مطالعه نشان داد که در کنار سایر روشهای آزمایشگاهی می توان از PCR و Nested-PCR به عنوان روش های تشخیصی مناسب جهت شناسایی سرکر ارنیتوبیلارزیا ترکستانیکم در نمونه های کلینیکی بهره جست.

هدف: مطالعه پاسخ ایمنی هومورال در گوسفندانی که به طریق تجربی با انگل اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم آلوده شده بودند و همچنین بررسی آنتی ژن مناسب جهت تست ELISA برای تشخیص این انگل می باشد.حیوانات: تعداد 60 راس گوسفند مورد مطالعه قرار گرفت که 15 راس به اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم، 20 راس به اکینوکوکوس گرانولوزوس و 20 راس به فاسیولاژیگانتیکا، به طور تجربی آلوده شده بودند و همچنین 5 راس به عنوان شاهد در نظر گرفته شدند.نتایج: در این مطالعه از روش الایزا برای تشخیص و تعیین عیار پادتن تولید شده در گوسفندانی که به طور تجربی با انگلهای اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم، فاسیولا ژیگانتیکا واکینوکوکوس گرانولوزوس آلوده شده بودند، استفاده گردید.دو آنتی ژن مختلف یعنی آنتی ژن پیکره ای و دفعی - ترشحی انگل اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم جهت استفاده در تست الایزا مورد بررسی قرار گرفت. آنتی ژن دفعی - ترشحی با آنتی سرمهای فاسیولا ژیگانتیکا واکنش متقاطع کمتری را نشان دادند یعنی 8 مورد از 20 مورد سرم تحت آزمایش (40 درصد) و این در حالیست که آنتی ژن پیکره ای در 11 مورد از 20 مورد سرم تحت آزمایش (55 درصد) واکنش متقاطع را نشان دادند.هیچ یک از 20 آنتی سرم اکینوکوکوس گرانولوزوس تحت آزمایش با آنتی ژن های پیکره ای و دفعی- ترشحی اورنیتوبیلارزیا ترکساتانیکم واکنش متقاطع ایجاد نکردند. نتایج نشان می دهد که عیار پادتن در ماههای اول و دوم پس از آلودگی بسیار به کندی بالارفته و در ماه چهارم به بالاترین میزان خود رسیده و تا زمان کشتار یعنی 10 تا 12 ماه پس از آلودگی همچنان بالا باقی ماند.

اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم یکی از گونه های جنس اورنیتوبیلارزیا و از خانواده شیستوزوماتیده می باشد. آلودگی به این انگل از ترکستان (کشورهای آسیای میانه شامل ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و قزاقستان)، روسیه، چین، مغولستان، پاکستان، عراق و ترکیه گزارش شده است. آلودگی به این کرم می تواند یکی از عوامل مهم و موثر در کاهش تولیدات دام در ایران باشد. هدف از این مطالعه آلوده کردن تجربی گوسفندان و تشخیص آن با کالبدگشایی و آسیب شناسی بافتی بود که با موفقیت انجام شد. در این مطالعه 25 رأس گوسفند مورد مطالعه قرار گرفت که 10 رأس با روش تزریق زیر جلدی و 10 رأس با روش تماس پوستی به طور تجربی به اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم آلوده شدند و 5 رأس گوسفند سالم به عنوان شاهد (کنترل) استفاده شدند. نتایج کالبدگشایی و آسیب شناسی بافتی در طی یک سال آلودگی همه گوسفندان را نشان داد به طوری که در روده بند آنها کرم بالغ دیده شد. میانگین تعداد سرکرهای داده شده 6425 عدد و تعداد کرم های جمع آوری شده 462 عدد بود و هیچ گونه ارتباطی بین تعداد سرکرهای داده شده و نیز تعداد کرم های جمع آوری شده وجود نداشت.

در این مطالعه از روش ایمنوفلورسنت غیرمستقیم (IFA) برای تشخیص آلودگی تجربی گوسفندان به انگل اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم استفاده گردید. به طور کلی 78 راس گوسفند مورد مطالعه قرار گرفت که 18 راس بطور تجربی به اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم، 20 راس به فاسیولا ژیگانتیکا، 20 راس به اکینوکوکوس گرانولوزوس و 20 راس سالم به عنوان کنترل (شاهد) مورد بررسی قرار گرفتند. از گسترش های تهیه شده از سرکر اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم بعنوان آنتی ژن استفاده گردید. نتایج نشان داد که سرم 16 راس از گوسفندان آلوده شده با اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم عیار بالای فلورسنس (عیار 1:16 به بالا) را نشان دادند، در حالی که سرم گوسفندان آلوده شده با فاسیولا ژیگانتیکا و اکینوکوکوس گرانولوزوس نتایج منفی و یا عیار بسیار پایینی (حداکثر تا رقت 1:4) را در مقابل این آنتی ژن نشان دادند. مشاهدات بدست آمده در این مطالعه نشان می دهند که کمپلکس های آنتی ژن- آنتی بادی در قسمت های پوشش تگومنتی نواحی سر و دم سرکرها، تجمع یافته و شدت رنگ در این نواحی از سایر قسمت ها بیشتر به نظر می رسید.حساسیت این تست در این مطالعه، 88.88 درصد و ویژگی آن 100% برآورد گردید. در این مطالعه عیار 1:16 به بالا به عنوان عیار مثبت تلقی گردید.

در بررسی حساسیت حلزونهای آب شیرین منطقه شادگان به اورنیتوبیلارزیاترکستانیکم تعداد 187 حلزون از منطقه شادگان به آزمایشگاه موسسه سرم سازی رازی کرج انتقال یافته و شناسایی شدند. نتایج نشان داد که این حلزونها از جنس ملانوییدس، فیزا ولیمنه آ بودند. از جنس لیمنه آ، گونه لیمنه آ گدروزیانا به اورنیتوییلارزیا ترکستانیکم حساس بود در حالیکه جنس فیزا به آن مقاوم بود.گونه لیمنه آ پالوستریس که در آزمایشگاه وجود داشت نسبت به نوزاد کرم اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم مقاوم تشخیص داده شد.

زمینه مطالعه: شیستوزومیازیس یکی از آلودگی های مهم در نشخوارکنندگان به حساب می آید. این ترماتود در عروق خونی انواع حیوانات مشاهده میشود. این انگل از بسیاری کشورها از جمله ترکمنستان، قزاقستان، ایران، عراق و قسمتی از اروپا مشاهده شده است. هدف:هدف از این مطالعه تعیین میزان آلودگی به شیستوزوما ترکستانیکم در گوسفندان مناطق مرکزی استان مازندران در سال 92-1391 میباشد.روش کار: طی گزارش سازمان دامپزشکی کشور مبنی بر تلفات سنگین بعضی گله ها در شهرهای شمالی به این مناطق مراجعه گردید. طی بررسیهای به عمل آمده %21.2 در گله های آلوده تلفات مشاهده گردید که با کالبد گشایی 2 راس لاشه در هر گله علت مرگ اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم تائید گردید. از گله های مورد نظر در این شهرستانها نمونه مدفوع تهیه گردید سپس با روش شناور سازی مورد بررسی قرار گرفتند و نتایج بدست آمده با آزمونهای آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: طی این بررسی که در پنج شهرستان مرکزی استان که بیشترین میزان آلودگی در شهرستان بابلسر و کمترین آن دربخش مقریکلای شهرستان بابل مشاهده گردید. تلفات در دامها از نظر جنسیت نیز مورد ارزیابی قرار گرفت و نشان داده شده میزان مرگ و میر در جنس ماده بیشتر از جنس نر مشاهده گردید (0.05>p). نتیجه گیری نهایی:اورنیتوبیلارزیوزیس یکی از بیماریهای بومی در بعضی نقاط ایران محسوب میگردد که اپیدمیهای مختلفی در سالهای اخیر در ایران اتفاق افتاده است. از آنجا که این انگل قادر به ایجاد ضررهای اقتصادی فراوانی در گله های گوسفند و بز در ایران میباشد با توجه به اینکه استان مازندران از کانونهای حایز اهمیت این آلودگی میباشد لذا توجه بیش از پیش سازمان دامپزشکی و نهادهای وابسته به آن را برای کنترل هرچه بهتر و بیشتر این آلودگی می طلبد.

حلزون های خانواده لیمنه آیده میزبان واسط ترماتودها (اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم و فاسیولا ژیگانتیکا) می باشد که دوزیست هستند و در اطراف جوی های آب، رودخانه ها و برکه های آب شیرین زندگی می کنند. هدف از این مطالعه شناسایی و تعیین فراوانی حلزون لیمنه آ گدروزیانا، در استان لرستان بود. به منظور شناسایی این حلزون از فروردین1392 تا خرداد 1394 از نواحی کوهستانی شمال و دشت های جنوبی، شرق و غرب استان لرستان تعداد 1813 حلزون جمع آوری شد. شناسایی حلزون ها بر اساس اندازه گیری طول، عرض و اسپایر صدف، جهت پیچش صدف و نسبت طول اندام تناسلی نر به پوسته انتهایی آن صورت گرفت. تنوع گونه ای حلزون های راست گرد خانواده لیمنه ایده در شمال استان شامل لیمنه آ گدروزیانا (32.08 درصد)، لیمنه آ اوریکولاریا (15.25 درصد)، لیمنه آ ترونکاتولا (6.25 درصد) و لیمنه آ استاگنالیس (3 درصد) بود. میزان فراوانی حلزون لیمنه آ گدروزیانا در جنوب استان 57.5 درصد شد. در مجموع میزان فراوانی لیمنه آ گدروزیانا در تمام استان 45 درصد گزارش شد. در این مطالعه حلزون لیمنه آ گدروزیانا از استان لرستان برای اولین بار گزارش شده است.

لیمنه آ گدروزیانا، یک حلزون مخروطی شکل آب شیرین و میزبان واسط ترماتود شیستوزوما ترکستانیکم و فاسیولا ژیگانتیکا است که نقش مهمی در حفظ بقای این انگل و اشاعه آلودگی انسان و نشخوارکنندگان اهلی و وحشی به این کرم دارد. به منظور شناسایی این حلزون از فروردین 1392 تا خرداد 1393 از جویبارها و کانالای آب نواحی کوهستانی شمال و دشت های جنوبی و شرقی بروجرد 1200 حلزون جمع آوری شد.شناسایی حلزون ها بر اساس اندازه گیری طول و عرض اسپایر، تعیین جهت دریچه و پیچش صدف و به کمک کلید تشخیصی صورت گرفت. میزان فراوانی حلزون ها شامل فیزا آکوتا 484 (40.33%)، لیمنه آ گدروزیانا 385 (32.08%)، لیمنه آ اوریکولاریا 183 (15.25%)، لیمنه آ ترونکاتولا 75 (6.25%)، لیمنه آ استاگنالیس 36 (3%) و بی تینیا 37 (3.08%) مشاهده شد. نتایج نشان داد که در مناطق کوهستانی بروجرد، حلزون های فیزا آکوتا 430 (80%) و لیمنه آ اوریکولاریا 89 (14.83%) و در منطقه دشت سیلاخور، حلزون غالب لیمنه آ گدروزیانا 385 (64.16%) می باشد (0.05> P).بنابراین به نظر می رسد شرایط اقلیمی نقش مهمی در نحوه پراکنش لیمنه آ گدروزیانا دارد. این نخستین گزارش وجود لیمنه آ گدروزیانا در استان لرستان و همچنین شهرستان بروجرد می باشد.

شیستوزوما ترکستانیکم یکی از گونه های جنس شیستوزوما و از خانواده شیستوزوماتیده می باشد که موجب خسارات اقتصادی از جمله کاهش فراورده های دامی از قبیل توقف رشد، کاهش پشم، گوشت و وزن گوسفندان دامداری ها می شود. آلودگی به این انگل از ترکستان (کشورهای آسیای میانه شامل ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و قزاقستان)، روسیه، چین، مغولستان، پاکستان، عراق، ترکیه و ایران گزارش شده است. شیستوزومیوزیس یکی از بیماری های انگلی می باشد که موجب خسارات اقتصادی در دامداری ها می شود و طبق گزارش های موجود این بیماری در شمال، بعضی از مناطق مرکزی و جنوب ایران شایع می باشد. در این مطالعه بعد از مرور مطالعات انجام شده در زمینه وضعیت آلودگی شیستوزوما، وضع کنونی آلودگی در کشور مشخص شده و بعد از اشاره به بعضی خسارات ناشی از آلودگی در گوسفندان، راه های کنترل اصولی بحث شده است. علاوه بر آن نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدها در امر کنترل بیماری، معرفی و در نهایت راهکارهای پیشگیری، مبارزه و کنترل و برنامه های لازم ارائه شده اند.